O monte Aratz é maxima altitud da serra de Altzania.

Comezamos a camiñar en Araia,dende a fábrica abandonada de Ajuria. Subimos pola “Cuesta de las vagonetas”,tras chegar a Peña de a San Miguel a costa suavizase e segue ata a fonte de Iturrioz,ahí abandonase a pista e seguimos monte arriba atravesando un faial que desemboca na mallada de Azkosaroi( Cabaña del Tuerto).A escasa distancia se distingue un camiño que se adentra no bosque, seguímolo ata unha forte pendente herbosa que nos leva ao Elurzuloak(1430m) e seguidamente ao Aratz(1446m).

Voltamos ao collado e desfacemos o camiño ata conectar ca senda que nos leva ao Nacedero do Zirauntza, e un que percorrido pola súa beira nos levará de volta á fábrica de Ajuria.